Studium: Górki mają być chronione przed urbanizacją

W obowiązującym Studium Górki to teren wymagający ochrony przed urbanizacją. Głównym zagrożeniem roślin są „wszelkiego rodzaju procesy inwestycyjne”, a jedynym skutecznym sposobem uzyskania zamierzonych efektów jest „konsekwentny i ciągły proces ochrony walorów środowiska przyrodniczego’.

Od lat 50-tych Górki stanowią strategiczny zasób zieleni dla wszystkich mieszkańców Lublina. Dlatego są one zakwalifikowane w Studium do ochrony przed urbanizacja podobnie jak lasy, strefa ochrony konserwatorskiej czy tereny wojskowe. Już wtedy północna część była przeznaczona pod zabudowę domkami. Niemniej nie stanowi to okoliczności znoszącej jego ustalenia dla pozostałych części. Trudno zrozumieć, dlaczego i na jakiej podstawie w 2000 roku Miasto Lublin zrezygnowało z pierwokupu Górek a 2005 uchwalono dla nich nowy plan niezgodny z poniższymi zapisami studium.

 

Oprac. Chomik Europejski

Wyjątki ze studium dotyczące Górek Czechowskich (pdf umożliwia przeszukiwanie tekstowe):

s. 98-101

3.2.5. Środowisko przyrodnicze

Podstawowym opracowaniem dotyczącym środowiska przyrodniczego jest uchwalona polityka ekologiczna miasta Lublina. Z szerokiego zakresu zagadnień uwzględnianych w tym opracowaniu wybrano najważniejsze dziedziny, stanowiące kluczowe uwarunkowania dla ochrony i kształtowania środowiska przyrodniczego Lublina, mające odniesienie przestrzenne i pozwalające na kształtowanie przestrzeni miejskiej zgodnie z wymogami środowiska przyrodniczego. Z jednej strony są one nieodzownym warunkiem ochrony dziedzictwa przyrodniczego miasta, a z drugiej zaś mają bezpośrednie odzwierciedlenie w jakości życia mieszkańców.

3.2.5.1. Cele wiodące

Kształtowanie struktury ekologicznej miasta i stabilizacje procesów ekologicznych
Podstawą prawidłowego funkcjonowania systemu ekologicznego miasta jest jego drożność przestrzenna i powiązanie go z terenami otwartymi poza miastem. Pozwala to na swobodną, międzystrefową wymianę ekologiczną oraz gwarantuje ochronę różnorodności siedliskowej i gatunkowej oraz ochronę ekosystemów wodnych, rzecznych, łąkowych i innych. Elementami szkieletowymi systemu są dna dolin rzecznych, a wspomagającymi suche doliny, wąwozy, lasy i wszelkie formy zieleni w mieście. Kształtowanie struktury ekologicznej wymaga więc ochrony walorów środowiska przyrodniczego przed degradacją oraz wzbogacanie biologiczne ekosystemów współtworzących system.

Ochrona tożsamości przyrodniczej miasta

Niepowtarzalnym walorem Lublina jest jego położenie: wzgórza lessowe, doliny rz. Czechówki i Bystrzycy głęboko wcięte w podłoże lessowe oraz wąwozy i suche doliny. Ochrona tych terenów przed zabudową jest podstawowym warunkiem ochrony dziedzictwa przyrody nieożywionej jako waloru kształtującego oblicze przestrzenne miasta.

Ochrona walorów przyrodniczych

Niezależnie od ochrony planistycznej walorów środowiska przyrodniczego, jaką stanowi Ekologiczny System Obszarów Chronionych, jest ochrona prawna terenów i obiektów unikatowych, głównie zasobów przyrody ożywionej.Formy ochrony prawnej określa ustawa o ochronie przyrody.

Rewaloryzacja i wzbogacanie zasobów środowiska przyrodniczego

Rozwój miasta powinien odbywać się na zasadzie rozsądnego kompromisu pomiędzy presją urbanizacyjną a potrzebami ochrony zasobów środowiska przyrodniczego. Zachwianie tego kompromisu doprowadziło do degradacji i nadal ją podtrzymuje w najważniejszych przyrodniczych fragmentach miasta. Niezbędne więc jest powstrzymanie procesów urbanizacyjnych i negatywnych skutków rozwoju rekreacji oraz wzbogacanie zasobów przyrody na obszarze miasta.

3.2.5.2. Cele operacyjne

Elementami składowymi pojęcia środowiska przyrodniczego są jego komponenty. Ich ochrona przed degradacją oraz poprawa stanu są podstawowymi celami operacyjnymi pozwalającymi osiągnąć kompleksowy efekt ekologiczny.

Ochrona rzeźby terenu

Rzeźba terenu podlega znacznym przekształceniom w procesach realizacyjnych różnych inwestycji kubaturowych. Największym zagrożeniem rzeźby są makroniwelacje. Obniżają one walor położenia miasta, degradując naturalnie ukształtowane wzgórza lessowe, suche doliny oraz liczne wąwozy. W procesach inwestycyjnych najbardziej degradujące są dogęszczenia zabudowy mieszkaniowej.

Ochrona wód

Wody powierzchniowe i podziemne stanowią zasoby środowiska przyrodniczego, wykorzystywane dla celów komunalnych i rekreacyjnych oraz stanowią podstawowy komponent prawidłowego funkcjonowania przyrody ożywionej. Ochronę wód należy więc rozumieć jako przeciwdziałanie procesom degradującym oraz racjonalizację ich wykorzystania.

Ochrona powietrza

Czynnikami degradującymi są wszelkiego rodzaju kotłownie oraz zanieczyszczenia typu komunikacyjnego. Postępujący proces gazyfikacji miasta stwarza szanse na eliminacje źródeł emisji, natomiast wzrost motoryzacji stwarza nowe zagrożenia dla stanu higieny atmosfery. Wszelkie działania zmierzające do poprawy stanu czystości powietrza decydować będą o jakości życia w mieście. W pierwszej kolejności należy dążyć do poprawy stanu powietrza w dzielnicach mieszkaniowych.

Ochrona szaty roślinnej

Głównym zagrożeniem dla szaty roślinnej są wszelkiego rodzaju procesy inwestycyjne. Tereny zieleni w mieście traktowane są przez różne grupy inwestorów jako potencjalne miejsca realizacji zabudowy. Ubytki powierzchni terenów zieleni wywołuje również silna presja realizacji parkingów i rekreacyjna. Ochronę zieleni należy traktować w sposób rygorystyczny, ponieważ stanowi ona zasoby biologiczne miasta, wzbogaca krajobraz i współtworzy struktury przestrzenne.

Kształtowanie klimatu akustycznego miasta

Na terenie miasta występuje tendencja wzrostowa uciążliwości akustycznych. Jest ona wynikiem rozwoju motoryzacji. Rozwiązanie tego problemu należy uznać za priorytet, szczególnie w rejonie Śródmieścia. Rewaloryzacja dolin rzecznych Niewłaściwe zagospodarowanie dolin rzecznych stanowi podstawowy element ich degradacji. Rewaloryzacja dolin powinna również uwzględniać eliminowanie funkcji kolizyjnych oraz odbudowę zasobów biologicznych.

Kształtowanie modelowej przyrodniczej struktury miasta

Kształtowanie struktury przyrodniczej miasta wymaga dostosowania form zagospodarowania terenów do wiodącej funkcji przyrodniczej (dolin rzecznych, lasów, suchych dolin oraz różnych form zieleni). Intensywność zagospodarowania nie może powodować degradacji i przekształcania wiodącej funkcji jednostek przyrodniczych.

Rewaloryzacja niezabudowanych przestrzeni miejskich

Na obszarze miasta istnieje cały szereg przestrzeni niezabudowanych i niezagospodarowanych. Wymagają one rewaloryzacji zgodnie z przeznaczoną funkcją, a w przypadku braku programu niezbędne jest ustanowienie nowej funkcji ze wskazaniem na różne formy zieleni publicznej.

3.2.5.3. Zakres działań na rzecz poprawy stanu środowiska przyrodniczego.

Gospodarka środowiskiem przyrodniczym miasta została kompleksowo objęta pięcioma tematycznymi programami ochrony i poprawy stanu niektórych walorów i zasobów. W programach wskazane zostały obszary prawnie chronione według ich rodzajów, ochrona zasobów wód i powietrza. Potrzeba rewaloryzacji środowiska odnosi się szczególnie do częściowo zdewastowanych dolin rzecznych i suchych dolin. Koronnym tematem programowym jest kształtowanie struktury ekologicznej miasta i stabilizacji procesów ekologicznych.

Program 5.1. OBSZARY PRAWNIE CHRONIONE.

Cele i funkcje programu

Celem programu jest objęcie ochroną prawną terenów cennych przyrodniczo zgodnie z wymogami ustawy o ochronie przyrody. Wiodącą funkcją programu jest ochrona zasobów środowiska przyrodniczego, ich wzmocnienie, a także doskonalenie zasad kształtowania Ekologicznego Systemu Obszarów Chronionych.

Elementy programu

Na obszarze miasta występują tereny cenne przyrodniczo wymagające następujących form ochrony prawnej:

  • rezerwat przyrody (Górki Czechowskie),
  • pomniki przyrody,
  • zespoły przyrodniczo-krajobrazowe,
  • użytki ekologiczne.

Wykaz terenów wymagających w/w form ochrony prawnej oraz zasoby i walory środowiska przyrodniczego zawiera aneks 4.5 pkt 2. Wymienione tereny wymagają ochrony przed zmianą sposobu ich zagospodarowania za wyjątkiem różnych form użytkowania dydaktycznego i rekreacyjnego, które określi plan zagospodarowania przestrzennego miasta.

Lokalizacja programu
Obszar miasta Lublina w powiązaniu z terenami podmiejskimi.

Znaczenie dla innych grup działań strategicznych
Ochrona prawna walorów środowiska przyrodniczego stanowi podstawę dla względnie bezkolizyjnego rozwoju miasta oraz warunkuje realizację celów w działach: turystyka, rekreacja, ochrona walorów kulturowych, a także rolnictwo.

Korzyści uzupełniające
Program warunkuje poprawę kondycji ekologicznej oraz wzmocnienie potencjału ekologicznego miasta na zasadzie równoważenia presji urbanizacyjnej. Ma on również znaczenie dla kształtowania klimatu miasta (mikroklimat i bioklimat).

Podmioty realizujące
Zdecydowana większość form ochrony prawnej leży w gestii administracji rządowej reprezentowanej przez Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody. Natomiast formy ochrony planistycznej ustanawiają jednostki samorządu terytorialnego. Warunki rozpoczęcia i sposób realizacji programu Do realizacji programu niezbędne jest opracowanie dokumentacji przyrodniczej dla wytypowanych form ochrony prawnej, w której poza oceną walorów przyrodniczych określony zostanie sposób działania. Należy wyraźnie podkreślić, iż konsekwentny i ciągły proces ochrony walorów środowiska przyrodniczego jest jedynym skutecznym sposobem uzyskania zamierzonych efektów.

  • Warunki rozpoczęcia i okres realizacji programu
    Program wskazany jest do realizacji w każdej fazie strategii. Podkreślić należy, iż jest on częściowo realizowany poprzez przygotowanie dokumentacji przyrodniczej dla objęcia ochroną rezerwatową, np. rejonu Górek Czechowskich i innych cennych przyrodniczo rejonów miasta.

s. 109-110

Program 6.1 ROZWÓJ CENTRÓW REKREACYJNYCH

Funkcje i cele programu
Celem programu jest urządzenie w obszarze miasta atrakcyjnej, dobrze dostępnej bazy
wypoczynkowej dla mieszkańców i uczestników turystyki. Funkcją centrów jest promowanie gminy i regionu.

Elementy programu

  • analiza możliwości rozwoju i przekształceń istniejących obiektów w kierunku aktualnych trendów w sporcie i rekreacji,
  • wyznaczenie w granicach miasta atrakcyjnych terenów nadających się dla rekreacji,
  • ustalenie sposobów pozyskiwania tych terenów dla zasobu gruntów komunalnych,
  • opracowanie sposobu udostępnienia obszarów rekreacyjnych pod względem powiązań komunikacyjnych zespołu rekreacyjnego w dolinie rzeki Ciemięgi na zasięg oddziaływania ośrodków rekreacyjnych w obszarze miasta,
  • powiązania centrów rekreacyjnych z zespołami przyrodniczymi i zielenią poza granicami miasta,
  • opracowanie studium programowo–przestrzennego zagospodarowania wyznaczonych terenów rekreacyjnych,
  • stworzenie preferencji dla rozwoju programów sportowych z uwagi na ich ograniczoną rentowność,

Program obejmuje następujące elementy:

  • uporządkowanie doliny rzecznej ze ścieżkami rowerowymi,
  • parki leśne z elementami zagospodarowania rekreacyjnego, jak np. place na ogniska,
    zadaszenia, ścieżki (rekreacyjne, spacerowe, rowerowe), boiska sportowe i inne,
  • ogrody dydaktyczne,
  • campingi, zaplecze noclegowe,
  • parki o różnych funkcjach (spacerowo–wypoczynkowe, sportowe),
  • obiekty i urządzenia sportowe (kryte i otwarte),
  • zaplecze usługowe (handlu, gastronomii, kultury, rozrywki),
  • zespoły ogrodów działkowych.

Lokalizacja programu
W obszarze miasta w północnej, centralnej i południowej części z zapewnieniem dostępności komunikacyjnej, pieszej i rowerowej oraz kompleksowej obsługi ruchu rekreacyjnego. Propozycje lokalizacji centrów:

  • Park Poligon − w powiązaniu z Ogrodem Botanicznym, Skansenem i lasem Dębówka – doliną rz. Czechówki, z wyjściami w tereny otwarte i bliską rekreacyjną strefą przymiejską poza granicami miasta,
  • Dolina rzeki Bystrzycy – od parku Kalina, poprzez Zespół Centralny, parki: Nadrzeczny, Bronowice, Rusałka, Ludowy, Wyścigi, z istniejącymi obiektami sportowymi, powiązany ścieżką rowerową wzdłuż rz. Bystrzycy, z położonym na południu zespołem „Zemborzyce”.
  • Stary Gaj – Zalew Zemborzycki – obejmujący obszar doliny rz. Bystrzycy od toru kolejowego w kierunku Warszawy, Zalew Zemborzycki i Lasy: Dąbrowa, Stary Gaj i Rudki, z wyjściem doliną w tereny otwarte na południu.

Znaczenie programu w strategii:
Podnoszenie standardów wypoczynku oraz tworzenia ogniwa znaczącego w budowaniu rangi miasta.

s. 242

Rezerwaty przyrody:

  •  rezerwat „Stasin”, w uroczysku „Stary Gaj”, pow. 24,31 ha – skupisko brzozy czarnej – Zarządzenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 03. 12. 1981r. (MP nr 29, poz. 271 § 6),
  • rezerwat projektowany „Górki Czechowskie” (florystyczno-krajobrazowy),
  • rezerwat projektowany „Skarpa Jakubowicka”.

s. 243

Użytki ekologiczne projektowane

  • „Górki Czechowskie”,
  • „Dzbenin”,
  • „Wola Sławińska”,
  • „Zimne Doły”,
  • „Dolina Bystrzycy”,
  • „Zadębie”.
Reklamy