Jakie ustawy ograniczają własność prywatną gruntu?

Konstytucja: interesy prywatne nie stoją ponad interesem publicznym. Podstawą planowania przestrzennego jest ład przestrzenny i rozwój zrównoważony. 

Zgodnie z Art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawo własności jest ograniczone ustawami. Jest więc ono tylko jednym z elementów, które podlegają uwzględnieniu w planowaniu przestrzennym – nie jest elementem nadrzędnym nad pozostałymi. Do ustaw, które ograniczają lub regulują prawo własności należą: ustawa o ochronie przyrody, ustawa prawo ochrony środowiska, ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz:

  • ustawa prawo wodne
  • ustawa prawo geologiczne i górnicze
  • ustawa prawo budowlane
  • szczególne zasady przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych, gospodarka nieruchomościami, szczególne zasady przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, scalanie i wymiana gruntów
  • ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i inne

Zgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (art, 1 ust.1) w sprawach przeznaczania terenów na określone cele oraz ustalania zasad ich zagospodarowania i zabudowy podstawą działań jest ład przestrzenny i rozwój zrównoważony. Uzupełniając to, art.1 ust.2 tejże ustawy mówi, iż w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się zwłaszcza:

1) wymagania ładu przestrzennego, w tym urbanistyki i architektury;
2) walory architektoniczne i krajobrazowe;
3) wymagania ochrony środowiska, w tym gospodarowania wodami i ochrony gruntów rolnych i leśnych;
4) wymagania ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej;
5) wymagania ochrony zdrowia oraz bezpieczeństwa ludzi i mienia, a także potrzeby osób niepełnosprawnych;
6) walory ekonomiczne przestrzeni;
7) prawo własności;
8) potrzeby obronności i bezpieczeństwa państwa; potrzeby interesu publicznego
9) potrzeby w zakresie rozwoju infrastruktury technicznej, w szczególności sieci szerokopasmowych;
10) zapewnienie udziału społeczeństwa w pracach nad studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz planem zagospodarowania przestrzennego województwa, w tym przy użyciu środków komunikacji elektronicznej;
11) zachowanie jawności i przejrzystości procedur planistycznych;
12) potrzebę zapewnienia odpowiedniej ilości i jakości wody, do celów zaopatrzenia ludności.”

W związku z powyższym, prawo własności jest jedynie jednym z elementów, które podlegają uwzględnieniu w planowaniu przestrzennym, nie jest jednak w żadnym razie elementem nadrzędnym nad pozostałymi.

Natomiast art. 1 ust. 3 ustawy o planowaniu zagospodarowaniu przestrzennym, który brzmi:

Ustalając przeznaczenie terenu lub określając potencjalny sposób zagospodarowania i korzystania z terenu, organ waży interes publiczny i interesy prywatne, w tym zgłaszane w postaci wniosków i uwag, zmierzające do ochrony istniejącego stanu zagospodarowania terenu, jak i zmian w zakresie jego zagospodarowania, a także analizy ekonomiczne, środowiskowe i społeczne.

wyraźnie podkreśla iż interesy prywatne nie stoją ponad interesem publicznym, a w planowaniu przestrzennym równie istotne co wnioski i uwagi osób prywatnych są uwarunkowania ekonomiczne, środowiskowe i społeczne.

Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, mające walor norm powszechnie obowiązujących, określają granice korzystania z nieruchomości i wraz z innymi przepisami prawa kształtują sposób wykonywania prawa własności nieruchomości i w żadnym razie nie wykraczają poza granice określone w art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

 

Oprac. Chomik Europejski

Reklamy